Iedereen wil een MRI van kop tot teen. Dit zou ik in uw plaats doen.
Het klinkt als de ultieme check-up: één scan, geen naalden, geen straling, en daarna weet u waar u staat. Ik begrijp de aantrekkingskracht. Wie zich goed voelt, wil dat zo houden en wil niets missen.
Maar als arts kijk ik ook naar wat er gebeurt nadat een beeld iets toont. In dit artikel leest u wat zo’n scan bij mensen zonder klachten werkelijk vindt, wat de meeste mensen niet weten over toevalsbevindingen, en welke drie dingen ik eerst zou doen.
Wat vindt een MRI van kop tot teen werkelijk?
In 2025 bundelde een meta-analyse in European Radiology 10 studies met samen 9.024 mensen zonder klachten. Bij 1,57% leidde de scan tot een bevestigde kanker. Dat is ongeveer 1 op 64.
Dat is niet niets. Voor die ene persoon kan het veel betekenen. Toch blijft de belangrijkste vraag open: leefden die mensen daardoor langer of beter? Daarover bestaan geen gegevens op lange termijn. We weten ook niet hoeveel van die kankers zonder scan nooit problemen hadden gegeven.
De auteurs zelf besluiten dat de bescheiden opbrengst, de vele toevalsbevindingen en het gebrek aan gegevens over uitkomst en kosten het nut vandaag beperken.
Wat de meeste mensen niet weten over toevalsbevindingen
Een scan van het hele lichaam kijkt naar alles. En wie naar alles kijkt, vindt bijna altijd iets.
Een eerdere review van 12 studies met 5.373 mensen zonder klachten vond bij 32,1% een kritieke of onduidelijke toevalsbevinding. Dat is bijna 1 op 3. In de zes studies die het rapporteerden, bleek gemiddeld 16% van de bevindingen vals alarm.
Een andere review in de BMJ volgde mogelijk ernstige toevalsbevindingen op. Slechts 48 van de 234 (20,5%) bleken uiteindelijk een ernstige diagnose.
Het meest leerrijke cijfer komt uit de UK Biobank. Daar kregen duizenden deelnemers scans van hersenen, hart en lichaam. Toen radiologen de beelden systematisch nakeken, vonden ze bij 17,9% een mogelijk ernstige bevinding. Toen enkel opvallende beelden werden doorgestuurd, was dat 1,6%. Maar bij het systematisch nakijken bleek maar 11,7% van die bevindingen ernstig, tegenover 31,7% bij de tweede aanpak.
De les: hoe harder u kijkt, hoe meer u vindt, en hoe kleiner het deel dat er echt toe doet. Elke onduidelijke schaduw vraagt een volgende stap: een extra scan, soms een biopsie, en weken van onzekerheid.
Wat ik ermee zou doen (en wat niet)
- Geen test zonder gevolg. Ik vraag geen test aan als het resultaat niets verandert aan wat we zullen doen. Dat is geen zuinigheid, maar respect voor uw tijd en uw gemoedsrust.
- Eerst uw risico in kaart. Leeftijd, familiegeschiedenis, bloeddruk, cholesterol, roken, conditie. Die gegevens vertellen meer over uw komende tien jaar dan een beeld van elk orgaan.
- Dan gericht kijken. Met de onderzoeken die voor uw leeftijd en uw risico bewezen zin hebben, zoals de bevolkingsonderzoeken waarvoor u wordt uitgenodigd.
Wat ik niet zou doen: een scan van het hele lichaam laten maken om gerustgesteld te worden. Een normale scan is geen garantie, want geen enkele studie heeft nagegaan of een normaal resultaat op lange termijn klopte.
Waar ik naartoe werk: dat u over twintig jaar nog scherp beslist in uw werk, uw gesprekken en uw keuzes. Zonder jaren van extra onderzoeken voor schaduwen die niets bleken. Dat is een doel, geen belofte.
Wat we (nog) niet weten
Eerlijk zijn over het bewijs hoort erbij. De studies in beide reviews waren vaak klein, gebruikten verschillende toestellen en protocollen, en hadden meestal een matig tot ernstig risico op vertekening.
Het cijfer van 16% vals alarm is een gemiddelde met een enorme marge: tussen ongeveer 2% en 66%. Geen enkele studie volgde mensen lang genoeg om te weten of de scan sterfte of ziekte vermindert, en er zijn geen gegevens over kosten en baten.
Dat betekent niet dat een MRI van het hele lichaam nooit zinvol is. Bij klachten, of bij een sterk verhoogd erfelijk risico op kanker, ligt dat anders. Die groepen werden net uitgesloten uit de meta-analyse. Bespreek dat dan met uw arts.
3 vragen die u stelt voor elke test
U hoeft geen radioloog te zijn om goede keuzes te maken. Deze drie vragen helpen bij elke test, niet alleen bij een scan:
- Wat verandert het resultaat aan wat we daarna zullen doen?
- Wat gebeurt er als er iets onduidelijks gevonden wordt?
- Welke metingen passen bij mijn leeftijd en mijn risico?
Wat u vandaag al kunt doen: ken uw bloeddruk, vraag na welke ziektes in uw familie voorkomen, en neem deel aan de bevolkingsonderzoeken waarvoor u een uitnodiging krijgt. Minder ruis, meer richting.
Kent u iemand die twijfelt over zo’n scan? Stuur dit artikel dan door, zodat die persoon met de juiste vragen naar zijn of haar arts kan gaan.
Bronnen
Martins da Fonseca J, Trennepohl T, Pinheiro LG, et al. Whole-body MRI for opportunistic cancer detection in asymptomatic individuals: a systematic review and meta-analysis. European Radiology. 2026;36(3):1813-1823. doi.org/10.1007/s00330-025-11976-5
Kwee RM, Kwee TC. Whole-body MRI for preventive health screening: a systematic review of the literature. Journal of Magnetic Resonance Imaging. 2019;50(5):1489-1503. doi.org/10.1002/jmri.26736
Gibson LM, Paul L, Chappell FM, et al. Potentially serious incidental findings on brain and body magnetic resonance imaging of apparently asymptomatic adults: systematic review and meta-analysis. BMJ. 2018;363:k4577. doi.org/10.1136/bmj.k4577
Gibson LM, Nolan J, Littlejohns TJ, et al. Factors associated with potentially serious incidental findings and with serious final diagnoses on multi-modal imaging in the UK Biobank Imaging Study: a prospective cohort study. PLoS One. 2019;14(6):e0218267. doi.org/10.1371/journal.pone.0218267